Birger Baug

Birger Baug (1969) is een Noorse auteur die een tijdlang voor de Noorse krant “Dagsavisen” gewerkt heeft als journalist en avondredacteur. Later werd hij woordvoerder van de bijstandsorganisatie “Plan Norge”. Hij debuteerde met de erg goed onthaalde misdaadroman Straf**** (2010), waarvan de oorspronkelijke Noorse uitgave in 2008 verscheen.

In een zwembad in een betere buurt van Oslo wordt op maandagmorgen het lijk gevonden van Bjarne Rossvik, een behoorlijk succesvolle zakenman. De ogenschijnlijke oorzaak is hartstilstand, maar enkele elementen zorgen er toch voor dat de politie de zaak als een verdacht overlijden beschouwt. Een paar dagen later wordt boekenverkoper Anders Dahl brutaal gewurgd met een fietsketting. Spoedig blijkt dat Rossvik en Dahl elkaar kennen…

Dat is de eerste verhaallijn (gesitueerd in 2006) in Birger Baugs Straf (2010). De tweede verhaallijn speelt zich af in 1982 en heeft een bijzonder ernstig geval van “mobbing” als onderwerp – het omslagbeeld van de Nederlandse uitgave is op dat punt veel geslaagder dan dat van de Noorse pocketuitgave. De lezer ziet het verband tussen beide lijnen eerder dan de politie maar de man die achter de twee moorden (zal het trouwens wel bij twee blijven?) lijkt te zitten blijft hoe dan ook voorlopig onvindbaar voor forstebetjent (“inspecteur”) Halvor Heming en zijn team.

In Straf staan het dubbelmotief “misdaad en straf” centraal – er wordt trouwens naar Dostojevski’s roman verwezen. Het was een veelbelovend debuut. Kenmerkend zijn de goed geconstrueerde intrige die de lezer een aantal keer op het verkeerde been zet (alleen jammer van die paar losse eindjes aan het slot) én een sympathieke politie-inspecteur.

Halvor Heming heeft het erg druk. Hij is getrouwd (zijn vrouw heeft haar eigen baan) en drie kinderen over wie hij zich geregeld zorgen maakt en natuurlijk is zijn baas bij de politie een zeurderige vent. Daardoor heeft hij wel wat van Unni Lindells Cato Isaksen, maar hij komt sympathieker over, ook al omdat hij worstelt met de vrees om in een situatie terecht te komen waarin hij zichzelf niet langer onder controle heeft:

Hij dacht weleens dat het enige wat hem van vrouwenmishandelaars en moordenaars onderscheidde, zijn vermogen was om zich op tijd van dat gat terug te trekken. Zou hem dat zijn hele leven blijven lukken? (vertaling Geri de Boer)

Birger Baug, Straf, vertaald door Geri de Boer, Utrecht (Bruna), 2010   ISBN 978-90-229-9575-4

 Met Verlossing**** (2011) schreef Birger Baug een sterke opvolger voor zijn ook al erg geslaagde debuut Straf. Førstebetjent Halvor Heming en zijn team zijn weer van de partij en bijten zich deze keer vast in een bijzonder omvangrijke zaak:

Minstens twee moorden en een overval, oorlog op de heroïnemarkt, een bende idiote motorpetten en twee zwijgende getuigen, van wie een in de isolatie met multiresistente tuberculose. Ik heb weleens wat vrolijkers meegemaakt. (vertaling Geri de Boer)

Zo vat Hemings assistent Bastian de zaak samen. Later komt er o.a. nog een onrustwekkende verdwijning bij.

Centraal staat de poging van een nieuwe criminele groep om op een wel heel cynische manier de heroïnemarkt van de Noorse hoofdstad in handen te krijgen. Heming voelt zich ook persoonlijk erg bij het onderzoek betrokken: zijn oudere zus is immers aan een overdosis bezweken.

Daarnaast zijn er verspreid over het boek ook nog dagboekfragmenten waarin een vader verslag uitbrengt over zijn pogingen om zijn zoon van diens heroïneverslaving af te helpen. Wat het verband is tussen deze zaak en die waar Hemings team mee bezig is, wordt pas na verloop van tijd duidelijk.

Tijdens het onderzoek worstelt Heming met gewetensproblemen, niet alleen omdat hij zijn gezin verwaarloost:

Al dagen had hij de verantwoordelijkheid voor huis, haard en kinderen overgelaten aan een vrouw die in principe  net zulke drukke dagen had als hij. (183) (vertaling Geri de Boer)

maar ook omdat hij op een bepaald ogenblik niet volgens het boekje gehandeld heeft:

Of hij na zoiets echter nog geschikt was als politieman, was een heel andere vraag. Er moest verschil zijn tussen degenen die een wet braken en degenen die hem handhaafden. (224) (vertaling Geri de Boer)

en daarnaast ook nog het door hem gevreesde “zwarte gat” is tegengekomen: hij verliest zijn zelfbeheersing en verkoopt een verdachte een mep…

Verlossing is een boeiende, knap geconstrueerde politieroman (Baug heeft er een handje van weg om op de spannende momenten van vertelpunt te wisselen), en met dank aan de laatste 25 bladzijden ook een feelgoodstory.

Birger Baug, Verlossing, vertaald door Geri de Boer, Utrecht (Bruna), 2011   ISBN 978-94-005-0101-0

Aan het begin van Død sjel*** (2012) wordt in een van de pashokjes van een van de meest luxueuze kledingzaken van Oslo het lijk gevonden van de BN (“Bekende Noorse”) Kari Livesonn. Ze werd op bijzonder brutale wijze om het leven gebracht. Spoedig daarna volgen er nog twee aanslagen op gelijksoortige kledingboetieks, eerst in Bergen, daarna in Trondheim, met telkens meer slachtoffers. Van de daders geen spoor; de aanslagen worden ook niet opgeëist.

Omwille van het uitzonderlijk dramatisch karakter van de gebeurtenissen wordt er een onderzoeksgroep opgericht die de dader(s) moet opsporen. Dat team staat onder leiding van Kristine Holm. De belangrijkste overige leden zijn Hans Petter Haneborg, Merete Larkussen, Bastian Eide en technicus Gundersen. Halvor Heming is er oorspronkelijk niet bij: hij heeft een jaar verlof genomen en verblijft met zijn gezin in een “rorbu” (een tot vakantiehuisje omgebouwde vissershut) in de buurt van het eiland Vega in West-Noorwegen. Maar het mes wordt hem bijna letterlijk op de keel gezet, en dus keert hij terug.

De lezer krijgt al vlug een sterk vermoeden over de motieven van de aanslagenplegers. De citaten vooraan in het boek en de aparte verhaallijn over Sofi Bornebusch, die door een speciaal commando ontvoerd is en daarna gebrainwasht wordt, wijze algauw in de richting van een mysterieuze ecologische groepering die het concept van de Baader-Meinhof groepo aanhangt: via terreurdaden willen ze de consumptiemaatschappij.

Waar het in Død sjel voor de lezer in de eerste plaats om draait, is dus niet zozeer wie de daders zijn (ook al blijft hun exacte identiteit lang geheim), maar wel hoe de zoektocht naar de daders verloopt. Maar er wordt ook veel aandacht besteed aan het privéleven van de speurders. Heming voelt zich aangetrokken door Holm, maar terzelfder tijd komen er tijdens het onderzoek een aantal details naar boven die hem doen twijfelen aan haar integriteit. Haneborg vraagt zich af of zijn vrouw wel echt van de hard drugs af is. Eide wordt omwille van zijn Indonesisch uiterlijk (hij werd als kind geadopteerd) een aantal keer geconfronteerd met racistische reacties.

Dat alles zorgt voor een voor het genre eerder uitzonderlijk lange thriller van bijna 500 pagina’s. Sommige recensenten waren daar wat minder gelukkig mee:

De roman had best wat korter gemogen

vond Turid Larsen (Dagsavisen, 07.03.2012), maar ze geeft toe dat Baug alle elementen goed in zijn plot integreert en het doorlopend boeiend houdt:

Birger Baug bewijst nogmaals dat hij een meester is in het opbouwen van spanning en het aanwenden van tempoveranderingen in een ingewikkeld verhaal.

Er kunnen natuurlijk, zoals Cathrine Krøger (Dagbladet, 01.04.2012) opmerkt, wel vragen gesteld worden bij de geloofwaardigheid van het uitgangspunt:

Een iets geloofwaardiger plot had dit spannende boek geen kwaad gedaan. Het bevat wel een aantal onrealistische elementen.

Uiteindelijk komen zowel Heming als Holm bijna op hetzelfde ogenblik, maar onafhankelijk van elkaar, in een levensbedreigende situatie terecht, en volgt er in het allerlaatste hoofdstuk, geheel volgens de gebruiken van het genre, nog een onbehaaglijke vooruitblik.

Fantastische misdaadroman. Birger Baug schroeft je vast op het puntje van je stoel, en houdt de met een bloederige waas getooide spanning erin tot op de laatste bladzijde.

is Berit Kobro’s oordeel in VG (gepubliceerd op de website van uitgever Aschehoug).

In een interview in Nettavisen van 30.03.12 stond dat dat Birger Baug al bezig was aan boek nummer vier. Daarin zou Halvor Heming de “internationale” toer opgaan, zonder dat de auteur verder in detail wou treden. Wat oorspronkelijk een reeks van drie boeken was leek toen een serie van vijf te worden. Ik heb mijn Nederlandse uitgever beloofd om vijf boeken te schrijven, zei Birger Baug.

Maar na Død sjel heeft hij merkwaardig genoeg niets meer gepubliceerd. En deel Død sjel is zelfs nooit in het Nederlands vertaald…

Birger Baug, Død sjel, Oslo (Aschehoug), 2012   ISBN 978-82-03-35189-1

Terug naar Auteurs