Hilde Hagerup (1976) is de dochter van Klaus Hagerup en de kleindochter van Inger Hagerup:
Ik groeide op in een omgeving waar er veel over literatuur gepraat werd. Ik heb geleerd dat het niet romantisch is om auteur te zijn, het is een job. Je kunt ervan leven. (Dagsavisen, 05.11.2000)
Ze groeide op in Frederikstad en studeerde later geschiedenis aan de Universiteit van London. Ze geniet internationale erkenning als auteur van jeugdromans.
Hilde Hagerups debuutroman, Bølgebiter (1998) (Nederlandse vertaling: Golfbewegingen***½, 2000) gaat over eenzaamheid, onzekerheid, wreedheid maar ook vriendschap in een klas van twaalfjarigen. Centraal staat het trefzekere en gevoelige portret van Anna Rise. Ze omschrijft zichzelf als
een snotaap van twaalf met gele tralietanden, wipneus, melkboerenhondenhaar, geen borsten, geen vrienden, niemand, niets. (vertaling Clementine Luijten)
Altijd heeft ze in de schaduw van haar beste vriendin Emma gestaan. In dezelfde klas zit ook Petter Eriksen, met wie niemand iets te maken wil hebben:
“Wie kent hem dan het beste” vroeg juffrouw B. ongeduldig.
Niemand gaf antwoord.
[…]
“Iemand van jullie moet hem toch kennen? Hmm? Iemand moet toch af en toe na schooltijd met hem opgetrokken zijn?”
De stem van juffrouw B. beefde.
Niet verder vragen, juf, dacht ik. Niet verder vragen. (vertaling Clementine Luijten)
Ed Franck (De Standaard, 15 juni 2000) schreef een bijzonder lovende recensie over Bølgebiter:
de boeken [voor adolescenten] over pesten zijn meestal vervelend. Omdat enscènering, psychologie en verhaalontwikkeling zo voorspelbaar zijn. Omdat ze in hun enge thematische kringetje blijven rondcirkelen en zelden een diepere laag aanboren. Omdat het patroon van venijnigheden meestal erg “kinderachtig” aandoet, waardoor het probleem geminimaliseerd wordt. Omdat ze vaak verdoken pedagogisch van opzet zijn.
Golfbewegingen van Hilde Hagerup overstijgt met brio al deze kwalen. […] Het boek heeft iets meedogenloos, maar zonder overdrijving. Het getuigt heel authentiek over bewuste wreedheid, over de meedogenloosheid van kinderen, zowel individueel als in groep.
Voor Bølgebiter kreeg Hilde Hagerup de Kultur- og kirkedepartementets debutantpris for barne- og ungdomslitteratur.
Hilde Hagerup, Golfbewegingen, vertaald door Clementine Luijten, Amsterdam/Antwerpen (Piramide), 2000 ISBN 978-90-245-3618-4
In Løvetannsang (2002) (Nederlandse titel: Zomerzeer**** – 2005) rekent Hilde Hagerup via een genuanceerd portret van tiener Gerd Anette Larsen (opnieuw) af met de mythe van de onschuldige kindertijd.
Gerd Anette Larsen is geen doetje:
Er waren te veel sympathieke, lieve mensen in ons gezin toen ik werd geboren, maar er was een grote, lege, prima plek voor een sacherijnige, vervelende snotneus, en die plek pikte ik in. (vertaling Bernadette Custers)
Haar thuissituatie helpt niet echt. Haar vader is een aantal jaren geleden net voor hij dertig werd tijdens een boottochtje omgekomen. Gerds twee jaar oudere zus Siv, die hem vergezelde overleefde het ongeluk wel, maar is sindsdien erg moeilijk te benaderen. Financieel heeft hun moeder het niet breed. En dan is er nog Gerd en Sivs oma, die meedingt naar de titel van onaangenaamste grootmoeder van de eeuw.
Op school is Gerd dan ook een beetje een buitenbeentje, ze is net zoals de “løvetann” (paardenbloem) uit de Noorse titel een overlever, maar niet populair:
Het was prachtig weer, en het was al een tijdlang zo prachtig, en plotseling hagelde het. Weet je wat er gebeurde? Alle viooltjes gingen dood. En niet alleen de viooltjes trouwens. De witte anemonen en de blauwe anemonen en mijn rozen. De enige bloemen die het overleefden, waren de paardebloemen. (186) (vertaling Bernadette Custers)
Alleen met de jongens Hasse en Einar kan ze wel over de baan, en ze heeft ook één vriendin: Kasja, die zichzelf ook een beetje op een eiland in de klas bevindt. Maar die vriendschap wordt bedreigd wanneer er een meisje uit Oslo in de buurt komt wonen. Maja lijkt er immers plezier in te scheppen de twee uit elkaar te spelen.
Hilde Hagerup toont hoe op deze kwetsbare leeftijd de relatie tussen de vriendinnen al het overige overschaduwt. Er komt geen einde aan hoe gehaaid de drie zich tegenover elkaar gedragen.
En ze heeft een scherpe blik voor de alledaagse details die ons aan elkaar verraden. Een van de dingen die indruk maakt is hoe Gerd het sociaaleconomische klassenverschil ervaart. Hagerup weert sentimentaliteit en blijft niet stilstaan bij details, ze zijn er gewoon: de ruwe handen van haar moeder, die ziekenverzorgster is, de stijve, versleten gewassen handdoeken op het badstrand, de bezoeker die zijn quotum visballetjes overschrijdt, de ouderwetse reddingsvesten.
schreef Mette Hofsødegård in Dagbladet van 15.01.2003. En Jonas Bakken was op de website Barnebokkritikk erg te spreken over de opbouw van de roman:
De roman heeft geen eenvoudig, chronologisch handelingsverloop maar alterneert tussen het verhaal over de drie meisjes en de telkens weerkerende herinnering aan [Gerds] vader. Ook de fantasieën waarmee Gerd probeert te verklaren wat ze niet weet (wat er met haar vader gebeurd is, wat Kasja en Maja doen als ze niet bij hen is) nemen een belangrijke plaats in de roman in. Dit alles zorgt ervoor dat Gerd vanuit verschillende standpunten belicht wordt en de lezer een goed beeld van haar karakter krijgt.
Ook Luce Rutten (www.pluizer.be) was enthousiast:
Hilde Hagerup verstaat uitstekend de kunst om in de huid van haar personage te kruipen. […] Het hele gebeuren wordt beschreven zoals een jonge tiener het beleeft. […] Knap ook hoe de auteur in elk hoofdstuk een beetje meer informatie over het verleden vrijgeeft, zonder dat het geforceerd overkomt.
en voegde eraan toe:
De vertaalster verdient op haar beurt een pluimpje voor haar puike werk.
Voor Løvetannsang kreeg Hilde Hagerup de Sonja Hagemanns barne- og ungdomsbokpris, de Norsk litteraturkritikerlags barnebokpris en de Skolebibliotekarforeningens litteraturpris.
Hilde Hagerup, Zomerzeer, vertaald door Bernadette Custers, Amsterdam/Antwerpen (Em. Quierido’s Uitgeverij), 2005, ISBN 978-90-451-0204-7
Bittet (2007) (Nederlandse vertaling: Bijt!**** – 2009) is een psychologisch knappe, ontroerende jeugdroman waarin Hilde Hagerup in een eenvoudige, directe stijl een treffend beeld schetst van een outcast.
Het meest schaamde hij zich over zichzelf. Jonas Nilsen lag op zijn rug op zijn bed en schoot op zichzelf met een windbuks die niet bestond.. Hij bracht zijn hand naar zijn gezicht en voelde het bloed uit een onzichtbaar gat in zijn hoofd spuiten. (vertaling Eva Gerlach)
Jonas Nilsen is veertien en heeft het niet gemakkelijk. Zijn moeder zit in de gevangenis nadat ze in dronken toestand een dodelijk verkeersongeval veroorzaakt heeft. Het contact met zijn vader verloopt erg stroef. Op school is hij een eenzaat: hij heeft “lærevansker” (leerproblemen) en wordt “klassens pervo” (de pervert van de klas) genoemd. De opmerking van directrice Ellen
We hebben nooit problemen gehad met pesten in deze klas. (vertaling Eva Gerlach)
getuigt dan ook van grote naïviteit.
In een poging om zijn eigen zelfbeeld wat op te krikken en zijn moeder op te vrolijken vertelt hij haar tijdens zijn bezoekjes aan de gevangenis een hoop dingen die niet waar zijn. Eén daarvan is dat hij een vriendinnetje heeft – Bobby. En dat wordt een probleem want de dag waarop zijn moeder vrijgelaten wordt komt dichterbij. Misschien is Tone (nieuw in de klas en met opvallend grote borsten) wel de oplossing, maar:
Niemand wil de vriendin zijn van iemand die op een eenwieler rijdt als alle anderen Skoda rijden. (vertaling Eva Gerlach)
Dit is een hard en moeilijk boek. Het is amper te geloven dat het er in sommige Noorse scholen zo agressief en vulgair aan toe gaat. Er staan ook heel gevoelige fragmenten in, die erop wijzen dat Jonas een hypergevoelige jongen is, maar die zijn heel kort en worden haast onmiddellijk gevolgd door een uitbarsting.[…] Het boek toont schrijnend waartoe achterstelling en gebrek aan communicatie kunnen leiden.
schreef Annie Beullens op de website www.pluizer.be en voegde eraan toe:
Het is misschien nog meer geschikt voor hulpverleners en ouders dan voor jongeren.
Voor Bittet kreeg Hilde Hagerup de Kultur- og kirkedepartementets litteraturpris for barne- og ungdomslitteratur.
Hilde Hagerup, Bijt!, vertaald door Eva Gerlach, Amsterdam/Antwerpen (Querido), 2009, ISBN 978-90-451-0977-0
Høyest elsket (2000) is niet in het Nederlands vertaald.
14 jaar is Elisa wanneer haar grootmoeder Cillia, bij wie ze samen met haar moeder Hannah inwoont, overlijdt. Van haar vader is geen spoor te bekennen, haar moeder is psychisch gestoord en lijdt aan een erge vorm van lethargie. Elisa wordt daarmee op school gepest en is bang dat die aandoening erfelijk is.
Dan vindt ze een aan haar gerichte brief van haar overleden grootmoeder met daarin een raadselachtige passage:
Vraag je je soms ook af hoe het allemaal begon? Wil je weten waarom we zijn wie we zijn? Ik zal je vertellen wat ik daarover denk. Ik denk dat het begon op 21 mei 1990. Herinner jij je eigenlijk nog iets van wat er toen gebeurde? Het was iets over van wie er het meest gehouden werd. Je was toen vier jaar. Toen gebeurde er iets. Voor mij is alles wat er gebeurt als een rij dominostenen met elkaar verbonden. Wanneer de eerste omvergeduwd wordt, volgt de rest automatisch.
In die brief is er ook sprake van ene Frida, en wordt er expliciet verwezen naar Bjerkebakk, Elisa’s ouderlijk huis. Elisa herinnert zich niets van de tijd toen ze vier was, en besluit weg te lopen naar Bjerkebakk en daar uit te vinden wat er op die bewuste dag gebeurd is. Daar ontmoet ze de 15-jarige Martin en de een paar jaar jongere Johanne. Ook de mysterieuze Frida laat van zich horen.
Høyest elsket is een donker verhaal over verdrongen ingebeelde schuld. Anne-Lene Frøladshagen (Fredriksstad Blad, 28.09.2002) merkte in dat verband op dat
De innerlijke roerselen van het hoofdpersonage meer geschikt zijn voor een volwassen lezer […] Hagerups nieuwe boek wordt als een adolescentieroman op de markt gezet, maar de vraag is of het die doelgroep wel zal aanspreken.
Tord Nedrelid (NRK Kulturnytt, 27.10.2000) verwoordde het zo:
Aschehoug presenteert het boek als een adolescentenroman, maar het is eerder een boek over jong zijn en mens zijn. Een boek dat ook volwassenen met genoegen zullen lezen.
Hagerup geeft in elk geval heel mooi weer wat er zich in het hoofd van de 14-jarige Elisa afspeelt. Ze gebruikt poëtische beelden en laat de lezer in het ongewisse over de interpretatie van een aantal passages:
Høyest elsket [is] een schrijnend boek, en puur technisch gezien veeleisend, met eeninbvalshoek die voortdurend wijzigt. In elk geval een goed boek. (Lise-Marte Vikse Kallåk, Haugesunds Avis, 15.02.2001)
Van Høyest elsket bestaat een Duitse vertaling:
Hilde Hagerup, Jojo-Herz, vertaald door Gabriele Haefs, München (Elefanten Press Verlag), 2002 ISBN 978-3-570-14621-7
Terug naar Auteurs
Noorse auteurs in vertaling 