Marte Huke werd in 1974 in Lørenskog geboren. Ze studeerde Duits en literatuurwetenschap aan de universiteit van Bergen, literair schrijven aan de Skrivekunstakademi in Hordaland en “literär gestaltning” in Göteborg in Zweden. Haar eerste teksten werden gepubliceerd in de bloemlezing Trøst (1989). Sindsdien verschenen er zes dichtbundels en één roman van haar hand.
Huke werkt vaak samen met andere kunstenaars zoals beeldkunstenaar Edvine Larssen en regisseur Lene Helland Rønningen, aan literaire projecten. Ze was een van de stichters van het Æ Å Trondheim litteraturfestival, en zat in de redactie van Ratatosk, “een idealistisch tijdschrift dat kwaliteit nastreeft en een platform wil zijn voor jonge, innovatieve schrijvers en kunstenaars”. Van 2009 tot 2016 zat ze in het bestuur van het Norsk forfattersentrum.
In 2021 verscheen bij uitgeverij Azul Press Cycli, een keuze uit de gedichten van de bundels De fire årstidene (2011) en Du er et levende sted (2019), met daarbij als bonus het gedicht “Tungt regn” dat op dat ogenblik nog niet in het Noors gepubliceerd was.
Cycli is een tweetalige uitgave met aan de linkerkant het Noorse origineel en aan de rechterkant de vertaling van Liesbeth Huijer:
Ik vind dat het iets toevoegt als de originele tekst ernaast staat. Ook als je die taal niet beheerst, kun je daar toch iets uit aflezen: zijn de regels korter of langer dan in de vertaling, zit er rijm in het origineel op dezelfde plekken als in de vertaling et cetera. (interview met Liesbeth Huijer in Poëziekrant, 2024/3)
Huijer schreef ook een nawoord bij de uitgave. Een deel daarvan vind je ook hier.
Over De fire årstidene schreef Trønderbladet (23.09.2011):
[Huke] wordt geboeid door het aardse, door de natuur en de tuin, door het koren, door ik en jij. De seizoenen worden zo beschreven dat de lezers ze als het ware beleven, maar ze staan ook voor contrasten. Marte Huke schrijft veel over eenzaamheid en gemeenschap, en ook over verlangens en wat het betekent hier en nu te leven.
In een van haar 100 titelloze gedichten klinkt het zo: “Wie bang is voor de spiegel droomt ervan om iemand anders te zijn.”
Er zit veel realisme in de gedichten van Marte Huke. Opgegroeid zijn tussen de korenvelden in Ler, zorgt ervoor dat het aardse in haar poëzie belangrijker is dan het excentrieke.
In Klassekampen (22.10.2011) klonk het zo:
Soms lijkt het wel of de natuur alles overheerst (…) Toch is ook het sociale leven erg belangrijk in de dichtbundel. Het is de belangrijkste oorzaak voor chaos, niet het vreemde is gevaarlijk, maar het vertrouwde (…) Is het een interessant boek? Ja? Is het een boek dat typisch is voor onze tijd? Ja. Maar is het ook een goed boek? Niet noodzakelijk. Eerst en vooral omdat het te woordenrijk is en te veel op proza lijkt. De narratieve aspecten maken het duidelijk, maar tegelijkertijd te overduidelijk. (Jahn Holljen Thon)
Op 41-jarige leeftijd werd Marte Huke moeder van een dochter en dat werd het uitgangspunt van Du er et levende sted. De bundel kon in Noorwegen op heel wat belangstelling rekenen.
Een mooi boek
vond Stein Roll (Adresseavisen, 07.09.2019):
een dichtbundel die niet te zoetsappig of privé aanvoelt. (…) gekenmerkt door poëtisch realisme, dromen, aforismen en citaten. In de teksten zitten ook verwijzingen naar een reeks schrijvers en musici zoals Marguerite Duras, Christa Wolf, Joni Mitchell en Patti Smith. Huke (…) is duidelijk een auteur die taal hoog in het vaandel draagt (…) [Du er et levende sted] is een hulde aan het leven die toch ook gekoppeld wordt aan angst en verwijzingen naar een brutale wereld: een zwangere Huke ziet in Berlijn rijen vluchtelingen voorbijtrekken, leest over een kind dat ontvoerd wordt voor een opvangcentrum, luistert naar berichten over vele jongeren die vermoord worden tijdens een concert in Parijs. En dan is er ook de terreur in Brussel. En een epiloog over de gebeurtenissen op Utøya.
Maar dan is er de vreugde thuis en een realistisch dagboek (…) met nauwkeurige waarnemingen, leuke beschouwingen (…) uitstapjes met de kinderwagen (…) dit boek gaat over moeder en dochter, hoe ze met elkaar communiceren (…) een verrukkelijk boek.
Sindre Ekreim (humbaba.no) noemde Du er et levende sted
een van de beste dichtbundels van het jaar (…) dat “geboren worden” een thema is in de hedendaagse poëzie is niet raar. Poëzie is creatie. En het leven en de levenden krijgen meer betekenis wanneer ecologische vernietiging, oorlogen, terreur en angst de wereld bedreigen. (…) In de bundel wisselen gedichten en prozateksten elkaar af; geografisch worden de teksten verdeeld tussen Trondheim en Berlijn – Berlijn is zelf een ideologisch en politiek verdeelde stad. Bovendien zijn de teksten aan de ene kant autobiografisch, dagboekachtig, registrerend, en wordt er aan de andere kant ongenoegen uitgedrukt over de samenleving, politiek, oorlog en terreur. (…) De afstanden kunnen groot zijn in Hukes gedichten. Het onschuldige kind, de vreugde van het samenzijn met iemand, en schtijven over zich ontwikkelende ledematen en een groeiend taalbesef krijgen hun tegenpool in de vernietigende, zinloze terreur. (…) Du er et levende sted groeit gewoon tijdens het lezen. Het boek heeft ongewone kwaliteiten. Er is de energie van de afzonderlijke teksten, de opbouw, de visuele kracht en de manier waarop de hoofdmotieven zich ontwikkelen en de verschillende delen van het werk samen beginnen te spreken. Het is schijnbaar zo eenvoudig gedaan, maar toch zo verbazingwekkend rijk.
Hadle Oftedal Andersen (Klassekampen, 14.12.2019) was negatief en positief:
Niet alle teksten komen even geïnspireerd over. De beschrijving van de relatie tussen moeder en kind voelt echt aan, maar soms is wat er beschreven wordt en hoe het beschreven wordt zo helemaal gewoon, dat het in feite wat saai wordt. Maar er zitten ongetwijfeld juweeltjes tussen. Zeker één tekst valt op door zijn perfectie: het gedicht dat de geboorte beschrijft (…) De geboorte is een moment waarop de allesomvattende kosmische energie vrijkomt die volgens het vitalisme de essentie van al het leven vormt. Dit gedicht is werkelijk briljant.
(In Cycli staan dit gedicht en de vertaling ervan op bladzijden 44-51)
Voor Anders Neraal was Du er et levende sted
een van de schitterendste dichtbundels van de boekenherfst. Marte Huge is ongetwijfeld een van onze meest markante dichteressen (…) Du er et levende sted is solide opgebouwd: een zwangerschap, een geboorte, het eerste jaar. De eerste woorden. Ieder deel wordt ingeleid met een motto van vrouwelijke dichters zoals Leslie Kaplan, Cindy Haug, Inger Christensen, Anna Rydstedt, Hildegunn Dale en Laurie Anderson.
Erling Christie, Stein Mehren en Jan Erik Vold hebben ook een plaats gekregen.
Het is niet zo dat de gedichten en de lyrische prozastukken die gaan over de geboorte van een kind zich beperken tot het navelstaardige en het persoonlijke. Hukes associaties gaan alle kanten op, ook politiek en geschiedkundig
Teder, dichtbij en mooi
Marte Huke bezit een verfrissende blik voor nuances en details. Dit zorgt ervoor dat wat gebruikelijk is in unieke kleine momenten van helderheid verandert, zoals waardevolle poëzie hoort te doen.
Neraal gaf Du er et levende sted een 6/6.
Enkele fragmenten uit Du er et levende sted vind je hier. (scroll naar beneden)
Hier leest Merete Huke twee gedichten (in het Noors en in de Duitse vertaling ervan) uit haar debuutbundel Delta (2002).
Op lyrikkline.org vind je een aantal gedichten van Huke met vertalingen in verschillende talen:
Ten slotte, als extraatje in deze troebele en donkere tijden, waarschijnlijk het kortste gedicht dat Marte Huke ooit geschreven heeft. Het komt uit Pax Poeta. Antikrigsdikt (2003). Niet alleen vogels hebben vleugels…
Vinger i tusentall
men det var ikke fugler
Å vingen, å ingen
Marte Huke, Cycli: gedichten, vertaald door Liesbeth Huijer, Landgraaf (Azul Press), 2021 ISBN 978-94-924014-1
Terug naar startpagina.
Noorse auteurs in vertaling 